Het einde van het tijdperk Femke Halsema

Na de situatieschets van vorige week, wederom aandacht voor Groen Links. De reden: het einde van een tijdperk is in zicht. Het tijdperk Femke Halsema. Daarom hier een commentaar over Femke Halsema. Het is geen ode, het is geen beschrijving van haar politieke loopbaan. Het is een mening over de actuele situatie en wat er vervolgens zal moeten gebeuren.

Femke Halsema wordt wel eens de natuurlijke leider van de oppositie van de afgelopen jaren genoemd. Maar wie bepaalt dat en wat heb je daar aan? De hoeveelheid roepende journalisten is een weinig objectief criterium. Evenmin het aantal interrupties of het aantal aanvaarde wetsvoorstellen. Laten we bij gebrek aan objectieve criteria de peilingen maar gebruiken, want goed scoren in de peilingen, dát zou je er aan moeten hebben. Tijdens het vorige kabinet was Jan Marijnissen de 'natuurlijke' oppositieleider. In de peilingen werd hij nagenoeg de grootste oppositiepartij en hij wist dat ook te verzilveren. Gedurende de afgelopen jaren waren achtereenvolgens de PVV, D66 en nu de VVD de grootste in de peilingen. Groen Links kwam niet in de buurt. Het oppositieleiderschap van Halsema is vooral gebaseerd op ervaringsjaren als fractievoorzitter en goede debatskills. Het leiderschap van Femke Halsema is binnen Groen Links onbetwist, alhoewel de gang van zaken rond het uit het verkiezingsprogramma schrappen van het referendum niet de schoonheidsprijs verdiende. In de publieke opinie is Halsema nog steeds populair. Maar het gevaar van Femke-moeheid ligt op de loer. Mensen weten inmiddels wel dat Halsema een goede debater is en de verwachtingen zijn dan ook hoog. Het is lastig daaraan te blijven beantwoorden. En als het niet goed gaat, dan steekt de 'zuchtende intellectueel' de kop op. En dat is iets waar de kiezer niet op zit te wachten.

"Groen Links klaar is om te regeren", "Groen Links is een ideeënpartij op zoek naar de macht", dat zegt Femke Halsema geregeld tijdens de huidige campagne. Dat valt prima te beweren. Maar naast de agenda van Groen Links zit er ook een persoonlijke agenda achter. Halsema heeft nog 4 jaar (nogmaals dispensatie lijkt ongeloofwaardig) voor de boeg en wil daar zoveel mogelijk uit halen, en terecht. Want hoe wordt ze herinnerd als Groen Links weer met 8 zetels in de oppositie terechtkomt? Dan is ze er met dispensatie en al niet in geslaagd haar voorganger te overstijgen. En dat is knap teleurstellend.

Er zijn twee scenario's. Het eerste is dat Groen Links na 9 juni deel gaat uitmaken van de regering. Het tweede is dat Groen Links in de oppositie plaatsneemt.

Groen Links in de regering
Halsema zegt graag formatieonderhandelingen te voeren voor haar partij om vervolgens zitting te nemen in de Kamer. Stel je voor dat Groen Links inderdaad deel mag nemen aan een coalitie, dan lijkt me dat niet de juiste strategie. Voor haarzelf niet en voor de partij niet. In het geval dat Groen Links deelneemt aan de regering, zou Femke Halsema minister en vice-premier moeten worden. Pas dan kan ze een stempel drukken op het beleid in Nederland. Het is helemaal niet noodzakelijk om als politiek leider in de Kamer plaats te nemen. Het zou de kroon zijn op het werk van de oppositiekoningin van Nederland. Gedurende de kabinetsperiode kan de beoogde opvolger van Halsema bekendheid en ervaring vergaren.

Groen Links in de oppositie
Als Groen Links niet deelneemt aan de regering, zal Femke Halsema moeten overwegen om af te treden. Althans, er zal een plan moeten zijn om haar opvolging te regelen. Indien ze weer vier jaar blijft zitten als fractievoorzitter bestaat de kans dat men hetzelfde lot beschoren is als de SP (fors verlies bij een nieuwe lijsttrekker). Of als Groen Links zelf, die ook moest inleveren toen Rosenmuller er niet meer was. Maar hoe moet dat terugtreden in zijn werk gaan? Mijn advies aan Femke Halsema is direct na de verkiezingen voor de Provinciale Staten in 2011 terug te treden als politiek leider, een opvolger aan te wijzen en die door het congres laten benoemen. Dan kan Groen Links nog éénmaal profiteren van de bekendheid van Halsema voor de Provinciale Staten (en indirect voor de Eerste Kamer) en haar opvolger heeft dan nog behoorlijk wat tijd (indien Rutte I het 4 jaar volhoudt) om zichzelf te profileren en ervaring op te doen.

In het kort: Groen Links moet er voor haar kiezers alles aan doen om deel uit te maken van de coalitie. Lukt dat niet, dan moet Halsema na de verkiezingen voor de Provinciale Staten aftreden. Lukt dat wel, dan moet ze zitting nemen in het kabinet. Hoe dan ook, ik wens Femke Halsema succes en wijsheid.

Ik heb overigens wel een suggestie voor een andere opvolger dan Jolande Sap: Kathalijne Buitenweg. Een krachtig mens met voldoende (internationale) politieke ervaring, een visie op de ideologie van Groen Links en een uitstekend debater.